Што е Муабетот Со…

Што е Муабетот Со…

Што е муабетот со….работи за кои сите зборуваат, а никому не му се јасни

ТРЕТА СЕЗОНА

Епизода 12: Што е муабетот со донирањето органи?

Пред точно една година, во 2 часот и 43 минути по полноќ, на Државната клиника за кардиологија во Скопје се случи првата трансплантација на срце во земјата. Тим од хирурзи пресадија срце на почината пациентка чие семејство се согласи да го донира на друг пациент кој веќе чекал донор.

По оваа трансплантација следуваа уште неколку други, а со тоа се отвори и прашањето колку јавноста е информирана за постапката на донирање органи и колку отворено се зборува на темата. Затоа, седнавме и поразговаравме со Маја Мојсова Мијовска, Национална координаторка за трансплантација за да ни појасни што е муабетот со донирањето органи.

 Епизода 11: Што е муабетот со претседателското суспензивно вето?

„Претседателот Пендаровски не го потпиша Указот за прогласување на Законот за утврдување на правен статус на бесправно изградени објекти“. Оваа вест неодамна одекна во македонските медиуми. Тоа значеше дека Претседателот практично не му даде зелено светло на Законот, кој народски се толкува како Закон за дивоградби.

Искористувајќи го таканареченото суспензивното вето, Претседателот го закочи законот да стапи на сила и го врати во собраниските кулоари на доработка.

Но, што е муабетот со суспензивното вето? Што претставува непотпишувањето на указот за прогласување на законот и каква е процедурата понатаму? Во подкастот на Радио МОФ зборуваме со правникот Вилдан Дрпљанин од Хелсиншкиот комитет за човекови права.

Епизода 10: Што е муабетот со судот во Стразбур?

Оставете ги македонските судови, за ова треба тужба во Стразбур! Колку пати досега сте ја слушнале оваа констатација? И колку е таа реална? Пресуда поради повреда на слободата на изразување, пресуда за полициска бруталност и пресуда за прекршување на правото за фер судење. Ова, се само неколку реални примери од минатата година на добиени случаи кога македонски граѓани тужеле во Стразбур, односно во Европскиот суд за човекови права.

Во новиот подкаст Што е муабетот со судот во Стразбур, зборуваме со Јелена Ристиќ, адвокатка, заменик-претседател на адвокатската комора и поранешен правник во Европскиот суд.

Епизода 9: Што е муабетот со вакцините?

Светот живее повеќе од една година под посебни услови и навики. Со одобрувањето и почетокот на процесот на имунизација со првите вакцини против Ковид-19 се зголемија и надежите дека крајот на пандемијата и не е толку далечен.

И додека огромен број од државите на европскиот континент почнаа со процесот на вакцинација, Северна Македонија сѐ уште не може да се пофали со масовна имунизација на населението. Што е муабетот со вакцините? Како граѓаните да се убедат дека тие се безбедни и зошто се важни? На оваа тема зборуваме со докторот и микробиолог Никола Пановски.

Епизода 8: Што е муабетот со блокадата на Собранието?

Илјадници амандмани поднесени од коалицијата Алијанса за Албанците и Алтернатива, буквално ја блокираа работата на македонското Собрание, среде пандемија, кога треба да се донесат новите пакети државна економска помош за компаниите, и за граѓаните. Ваквиот чекор доаѓа откако нивните предлог измени во Законот за државјанство, претходно не наидоа на поддршка.

Што значи блокадата и како може да се надмине? На овие но и на други прашања разговараме со Марко Трошановски од Институтот за демократија Социетас Цивилис.

Епизода 7: Што е муабетот со пописот?

По 19 години од последниот валиден и 10 години по неуспешниот попис кој претставува најголема статистичка операција, Македонија изгледа дека годинава конечно ќе се попише.

Но, што претставува пописот? Зошто е тој важен? Дали изјаснувањето како Клингонец или Марсовец е валидно? На овие, но и на други прашања, одговор дава Апостол Симовски, директорот на Државниот завод за статистика.

Епизода 6: Што е муабетот со штедењето кога немаш пари?

Може ли да се штеди и да се ужива? На ова прашање, во новата епизода на „Што е муабетот со…“ разговаравме со Ангела Игновска, студентка по менаџмент во Словенија. Таа од неодамна го отвори својот Инстаграм профил „Мои финансии“, чија цел е да им помогне на граѓаните да си ја подобрат финансиската состојба.

Епизода 5: Што е муабетот со кризната состојба?

Што претставува воведувањето на таквата состојба? Какви се ингеренциите на Владата? Што е разликата со вонредната состојба и дали воведувањето на вакви состојби значи воведување на полициски час или карантин?

На овие, но и на други прашања, зборуваме со Гоце Коцевски од Македонското здружение на млади правници.


Епизода 4: Што е муабетот со веганството?

Би се откажале ли од омиленото јадење или парче облека ако знаете дека во нив има производи од животинско потекло? Некои луѓе го прават тоа со цел да ги заштитат правата и благосостојбата на животните. Една од нив е Радмила Пешева, која веќе 11 години е веганка. Во новата епизода на „Што е муабетот со веганството?“ таа ни објаснува што точно значи веганскиот стил на живот и кои се неговите цели.

Епизода 3: Што е муабетот со трговијата со луѓе?

Лажни огласи за работа во странство или сексуално изнудување – формите на експлоатација на човековото тело и труд не познаваат граници. Пандемијата дополнително придонесува за овој проблем, од кој никој не е имун. Што е муабетот со трговијата со луѓе, објаснува Стојне Атанасовска Димишковска од организацијата „Отворена порта“.

Епизода 2: Што е муабетот со Викенд без ДДВ?

Лаптоп поевтин за 5%, мебел или градежни материјали за 18%? Во викендот што следи, од 10-12 октомври, државата ќе се откаже од Данокот на додадена вредност за македонските производи и ИТ опрема, и ќе им го враќа на граѓаните. Во овој подкаст Што е Муабетот со Викенд без ДДВ, за сите детали за долгонајавуваната мерка, разговараме со Фарук Омери, директорот на Управата за јавни приходи.

Епизода 1: Што е муабетот со Меѓународниот ден на млади

Пред точно две децении, за првпат во светот беше одбележан 12 август , Меѓународниот ден на млади. Го востановија Обединетите нации за да го свртат вниманието кон одредени културни и правни проблеми кои ги засегаат новите генерации. Што е муабетот со Меѓународниот ден на младите и зошто е важен овој ден, појаснува Фари Хисени, од Младинскиот образовен форум.

 

ВТОРА СЕЗОНА

Епизода 9

Градинките, училиштата и факултетите се затворени, забранети и откажани се сите јавни, но и приватни настани, кафетериите и рестораните работат со скратено работно време, до 18 часот. Препораките се повторуваат постојано, стојте подалеку од луѓе и останете дома ако сте биле во близина за заболен од новиот корона вирус ковид 19. Што е муабетот со изолацијата во време на коронавирус, објаснува директорката на Клиниката за инфективни болести, Милена Стевановиќ. Ја снимавме на телефон, сепак е време на посебни мерки кои треба да го спречат ширењето на вирусот.

 

Епизода 8

Замислете дека имате генетска мутација која би можела да предизвика рак, а лекот чини петпари. Дека корекцијата е едноставна, всушност само земате молекуларен скалпел,  ја сецувате клетката, го поправате т.н дефект и повеќе ја нема проблематичната генетска мутација.

Во овој поткаст појаснуваме „Што е муабетот со… новата КРИСПР технологијата за генетско модифицирање. Наш соговорник е Горан Кунгуловски, главниот директор за технологија на „Био Инженеринг“ ДОО и главен истражувач на Лабораторијата за генетика и персонализирана медицина на Клиниката „Жан Митрев“ во Скопје.

 

Епизода 7

Последниве три месеци светот е мобилизиран поради новиот коронавирус Ковид – 19.

Се појави во декември во кинескиот град Вухан, а во моментов е проширен во преку 56 светски држави на сите населени континенти, меѓу кои и Северна Македонија.

Колку е опасен Ковид – 19? Како се пренесува? Дали хирушките маски штитат од зараза со овој вирус? На овие прашања во „Што е муабетот со…“ разговараме со доктор Ненад Лазаров, претседател на Асоцијацијата на специјализанти и млади лекари.

 

Епизода 6

Студентот Борјан Ефтимов од Правниот факултет е новиот студентски лидер на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“. Тој деновиве се всели во канцелариите на некогашниот Студентски парламент откако го победи неговиот противкандидат Александар Ѓорѓиевски од ФИНКИ на изборите за претседател на Универзитетското-студенско собрание.

Во оваа епизода на Што е муабетот со… Ефтимов објаснува што претставува оваа функција и какви одговорности имаат новите студентски тела.

 

Епизода 5

Редовните студенти од државните и приватните факултети од наредната академска година ќе добиваат 120 денари дневно за оброк. Идејата е кифлата и јогуртот да се заменат со поздрав оброк, кој ќе биде прифатливо за студентскиот џеб.

Што е муабетот со новиот Закон за студентски субвенциониран оброк ни објасни Моника Зајкова, потпретседателката на Либералната демократка партија. Тие беа дел од предлагачите на законот и се негови иницијатори.

 

Епизода 4

Поимот #OKBoomer стана трендинг на социјалните мрежи меѓу „Миленијалците“ и Генерацијата „Z“. Фразата е одговор во случаи кога повозрасна личност, од „Бејби бум“ генерацијата, ги критикува или омаловажува ставовите на младите.

Во оваа епизода на Што е муабетот со… појаснуваме што всушност значат овие поими и зборуваме за генерацискиот јаз во интернет комуникацијата со комуникологот Бојан Кордалов.

 

Епизода 3

Кога ќе почнат преговорите за влез на Северна Македонија во Европската Унија? Дали воопшто ќе почнат или ќе има некој нов услов, препорака, одбивање? Зошто е важен овој процес, што значи пристапувањето, и што ќе се случи ако нема датум?
Во оваа епизода на Што е муабетот со… датумот за почеток на преговори со Европската Унија разговараме со аналитичарот Андреја Стојковски.

 

Епизода 2

Владата го усвои ребалансот на Буџетот за 2019 година. Во следниот период овој документ ќе се најде во собранието и сигурно ќе слушате и читате дискусии за тоа зошто се кратат буџетите на едни, а се зголемуваат на некој други министерства и институции?
Овој поткаст Што е муабетот со… ни е посветен на ребалансот на Буџетот, а за тоа што значат сите тие бројки и ставки од овој важен документ разговаравме со Бранимир Јовановиќ, професор по економија и поранешен советник во Министерството за финансии.

 

Епизода 1

Од дезинформации за Преспанскиот договор и бегалската криза, до содржини против јавното здравје и безбедноста на граѓаните, последниов период голем број „лажни вести“ се ширеа преку македонските медиуми и социјалните мрежи. Но терминот „лажна вест“ почна да се употребува многу лесно. Што се „лажните вести“ и на кој начин може да ги препознаете ваквите содржини на медиумите и социјалните мрежи – во оваа епизода на „Што е муабетот со…“, разговараме со Жанета Трајкоска од Институтот за комуникациски студии.