Клиничките испитувања на лекови традиционално ги исклучуваат бремените жени од безбедносни причини. Но, како што пишува „Nature“, овој пристап постепено почнува да се менува.
Во 2021 година, за време на пандемијата со ковид-19, епидемиолог од Универзитетот „Емори“ во Атланта останала бремена и морала сама да ги процени ризиците од вакцинација, бидејќи немало доволно податоци за бремени жени. Подоцна, обемни податоци потврдија дека mRNA вакцините, како и вакцините против грип што не содржат жив вирус, се генерално безбедни во бременост.
Иако некои лекови – одредени антиалергиски средства, антидепресиви, антибиотици и парацетамол – се сметаат за безбедни, за многу други сè уште нема доволно докази. Повеќе од 90% од бремените жени во САД користат некаков лек, но голем дел од нив никогаш не биле тестирани кај оваа популација.
Долготрајната сенка на талидомидот
Стравот од несакани последици потекнува од трагедијата со талидомидот во 1950-тите, кога лек против утринска мачнина предизвика илјадници случаи на тешки вродени деформитети. По оваа катастрофа, бремените жени беа означени како „ранлива популација“ и систематски исклучувани од клинички студии.
Сепак, нови анализи укажуваат дека исклучувањето може да предизвика повеќе штета отколку корист. Модели покажуваат дека порано тестирање на талидомидот можело да спречи речиси сите случаи на оштетувања. Исто така, се проценува дека порано вклучување на бремени жени во испитувањата за ковид-вакцините можело да спречи стотици смртни случаи.
Денес, СЗО препорачува бремените жени да се сметаат за „комплексна“, а не за „ранлива“ група. И покрај тоа, помалку од 1% од клиничките испитувања во САД вклучуваат бремени жени. Постојат логистички, етички и финансиски пречки, но експертите нагласуваат дека неучеството носи сопствени ризици – нелекувани болести и инфекции можат да бидат поопасни од контролирано испитување.
Во последните години се одобрени вакцини специјално наменети за бремени жени, како онаа против RSV, што покажува дека напредок е можен. Истражувачите повикуваат на промена на пристапот – од автоматско исклучување кон внимателно и одговорно вклучување.
Извор: Nature / Freepik
