Центар за граѓански комуникации го објави истражувањето „Јавен надзор над јавните набавки: Студии на случај (издание бр.1)“. Во него се анализирани случаи на тендери каде што заштитата на јавните пари не била приоритет, а спроведувањето на договорите често отстапувало од законските услови.
Според анализата на Граѓанскиот ресурсен центар, „овие студии на случај ги откриваат слабостите во системот на јавни набавки и покажуваат дека контролата и транспарентноста мора да се зајакнат“.
Истражувањето се базира на јавни податоци, „црвените знаменца“ на Бирото за јавни набавки и консултации со граѓаните, и издвојува три најкритични тендери.
Народни кујни во Скопје: храна со високи цени, но недоволни оброци
Според анализата на Граѓанскиот ресурсен центар, „договорот вреден 1,5 милиони евра не се спроведува во согласност со условите од тендерската документација и понудата, што е спротивно на Законот за јавни набавки“.
Тендерот за обезбедување оброци за корисниците на народни кујни покажува дека храната се дели директно на улица на 7 од 9 наведени локации, иако документацијата предвидува простор за тоа. Оброците, платени по 239 денари, се значително поскапи од малопродажните цени на производите од кои се составени.
„Во одредени денови недостигаа супа, овошје и сирење, а во поединечни случаи, испорачаните количини не беа според договорот“, наведува истражувањето. Дополнително, времето за дистрибуција е пократко од предвидените два часа, па комбињата често се задржуваат само 15 до 30 минути на секоја локација.
(На сликата: Храна за 2 дена во викенд за 1 лице: 2 лепчиња, 2 јајца, 2 кисели краставички, 1 павлака и 1 паштета. Вкупна цена во согласност со договорот – 478 денари)
Реконструкција на поранешен објект на Комерцијална банка: анекси и зголемени трошоци
Реконструкцијата, првично планирана да чини 6,6 милиони евра и да трае 18 месеци, сè уште не е завршена по речиси три години. Според анализата на Граѓанскиот ресурсен центар, „Службата за општи и заеднички работи и градежната компанија склучиле вкупно 51 анекс на основниот договор, од кои 10 само во еден ден, што е спротивно на Законот за јавните набавки“.
Вредноста на договорот со анексите се зголемила за 2,1 милион евра, односно за 32 % повеќе од првично договорената сума, над законски дозволените 20%. Истражувањето укажува дека „кусоците од 1,1 милион евра не се одземени од вредноста на основниот договор, туку се бара нивна пренамена, што е незаконско“.
Тендер за експерти за коридорите VIII и X-d: мал тим, високи хонорари
Според анализата, ЈП за државни патишта склучило договор за 3,8 милиони евра за 13 експерти, со месечни хонорари од 13.000 до 23.000 евра по експерт. „Најголемиот дел од експертите ќе работат само половина од времето, но државата сепак ќе ги плаќа како да се целосно ангажирани“, наведува ЦГК.
Посебно се издвојува случајот на експертка од проектната единица за имплементација на проекти на Светска банка, која во Министерството за транспорт прима 1.600 евра месечно, додека како експерт за државни патишта ќе добива 15.600 евра месечно, односно десет пати повеќе.
Истражувањето заклучува дека „постапките за јавни набавки мора да бидат транспарентни, а контролата на трошоците и ефективноста на договорите треба значително да се зајакне“.
